Δικηγορικό Γραφείο Αναστασία Β. Κερχανατζίδου και συνεργάτες
Το ποινικό αδίκημα της πλαστογραφίας τυποποιείται στη διάταξη του άρθρου 216 του Ποινικού Κώδικα και αναφέρεται σχετικώς και ως έγκλημα σχετικά με τα υπομνήματα.
Σε ακριβή παράθεση της διατάξεως του Ποινικού Κώδικα:
«Άρθρο 216 Πλαστογραφία.
Όποιος καταρτίζει πλαστό ή νοθεύει έγγραφο με σκοπό να παραπλανήσει με τη χρήση του άλλον σχετικά με γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή.
Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος για τον παραπάνω σκοπό εν γνώσει χρησιμοποιεί πλαστό ή νοθευμένο έγγραφο.
Αν ο υπαίτιος των πράξεων των παρ. 1 και 2 σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον περιουσιακό όφελος βλάπτοντας τρίτον ή σκόπευε να βλάψει άλλον και το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.
Αν οι πράξεις των παρ. 1 και 2 στρέφονται άμεσα κατά του νομικού προσώπου του ελληνικού Δημοσίου, των νομικών προσώπων Δημοσίου Δικαίου ή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και το συνολικό περιουσιακό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνει συνολικά τις εκατόν είκοσι χιλιάδες (120.000) ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες (1.000) ημερήσιες μονάδες.
Οι πράξεις αυτές παραγράφονται μετά είκοσι (20) έτη».
Ήδη εκ προοιμίου, οφείλουμε να επισημάνουμε πως με τον νέο Ποινικό Κώδικα, εφόσον ο πλαστογράφος χρησιμοποίησε το πλαστό ή νοθευμένο έγγραφο, η πράξη της χρήσης θα συρρέει φαινομενικά με εκείνη της πλαστογραφίας και ως εκ τούτου απορροφάται από αυτή ως επόμενη συντημωρητή πράξη (θα έχουμε ένα έγκλημα και όχι δύο όπου απλώς θα ληφθεί υπόψη για την επιμέτρηση της ποινής η επόμενη πράξη της χρήσης του εγγράφου). Διευκρινίζεται δε πως πλέον δεν προβλέπεται ως κακουργηματική μορφή πλαστογραφίας η κατ’ επάγγελμα ή κατά συνήθεια πλαστογραφία ή χρήση πλαστού με συνολικό όφελος ή ζημία άνω των 30.000 ευρώ. Ως εκ τούτου, με σχετικό αίτημα του κατηγορουμένου θα πρέπει η κατηγορία να μεταβληθεί στις συναφείς υποθέσεις από κακούργημα σε πλημμέλημά.
Το βασικό προστατευόμενο έννομο αγαθό, το οποίο σπεύδει να διαφυλάξει η διάταξη είναι η αποδεικτική ακεραιότητα του υπομνήματος και η γνησιότητα του εγγράφου, ως κοινωνικού αγαθού. Η ανωτέρω διάταξη θεσπίζει το εν λόγω έγκλημα σε μορφή πλημμελήματος, στην πρώτη και δεύτερη παράγραφο, οι οποίες τιμωρούνται με φυλάκιση και χρηματική ποινή και ακολούθως στην τρίτη και τέταρτη παράγραφο, προσδίδει κακουργηματική χαρακτήρα, που απειλεί ποινή κάθειρξης έως δέκα έτη και χρηματική ποινή και όταν η πράξη στρέφεται κατά του Δημοσίου και των ΟΤΑ με κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών (10 -20 έτη).
Αντικείμενο πλαστογράφησης δύναται να αποτελέσει το έγγραφο εν γένει είτε ιδιωτικό είτε δημόσιο. *Δεν απαιτείται προσκόμιση του πλαστού εγγράφου στο δικαστήριο, αρκεί να διαπιστώνεται η κατάρτιση του από τον κατηγορούμενο προς το σκοπό της χρήσης του για παραπλάνηση άλλου.
Ως έγγραφο νοείται κάθε επικυρωμένο και ανεπικύρωτο φωτοαντίγραφο άλλου εγγράφου, καθώς επίσης τα e-mail, οι ιστοσελίδες, η ψηφιακή υπογραφή κ.λπ. Το έγγραφο αυτό πρέπει να μπορεί αντικειμενικά να είναι πρόσφορο να παραπλανήσει με τη χρήση του άλλον για γεγονός, το οποίο ενδεχομένως να έχει έννομες συνέπειες, ακόμα και αν αυτές οι συνέπειες δεν σχετίζονται με το σχέδιο του δράστη.
Ως κατάρτιση, πλαστού εγγράφου νοείται
η έκδοση εγγράφου στο όνομα άλλου, σα να καταρτίστηκε ή εκδόθηκε από τον άλλο, εφόσον το έγγραφο αυτό είναι αντικειμενικά πρόσφορο να παράγει με τη χρήση του έννομες συνέπειες. Αυτό έμπρακτα σημαίνει πως η κατάρτιστη πλαστού εγγράφου είναι η εξ ’αρχής σύνθεση του εγγράφου, το οποίο ενφαίνεται να προέρχεται από ένα τρίτο πρόσωπο,
Η απομίμηση της υπογραφής άλλου χωρίς τη συγκατάθεση αυτού,
Η κατάχρηση της εν λευκό τεθείσας υπογραφής από άλλον,
Η δημιουργία εγγράφου με τη μέθοδο της φωτοτυπίας και αλλοίωση κατά τη φωτοτύπηση των ακριβών στοιχείων,
Η εξάλειψη από καταρτισμένο έγγραφο της γνήσιας υπογραφής,
Η θέση πλαστής κάρτας ανάληψης χρημάτων (κάρτα κλώνος) μέσω σχετικού λογισμικού υπολογιστή υποκλαπέντων κωδικών και άλλων στοιχείων της μαγνητικής πίστας γνήσιας κάρτας,
Η τοποθέτηση μηχανισμού παγίδευσης καρτών σε ΑΤΜ και η δημιουργία καρτών – κλώνων,
Η απόσπαση υπογραφής με εξαπάτηση,
Η θέση στο έγγραφο δυσανάγνωστης μεν υπογραφής, η οποία ωστόσο δεν καθιστά το έγγραφο ανώνυμο,
Η υπογραφή εγγράφου από πρόσωπο με αληθινό μεν όνομα, αλλά με ιδιότητα την οποία δεν έχει,
Η υπογραφή εγγράφου από πρόσωπο με αληθινό όνομα που όμως φέρεται μέσω τεχνικής αποτύπωσης σφραγίδων οι οποίες προκαλούν σύγχυση ότι έχει μια συγκεκριμένη ιδιότητα σε κάποιο φορέα ή οργανισμό.
Ακόλουθα ως νόθευση εγγράφου, νοείται η υλική επέμβαση σε ήδη υφιστάμενο έγγραφο, του οποίου μεταβάλει το περιεχόμενο σε ορισμένα σημεία. Εδώ εξ’ αντιδιαστολής με την έννοια της κατάρτισης η νόθευση υποδηλώνει, την αλλοίωση της έννοιας ενός καταρτισμένου ήδη εγγράφου με μεταβολή του περιεχομένου του, η οποία επιτυγχάνεται με προσθήκη ή εξάλειψη, είτε και με τους δύο τρόπους. Εφόσον όμως έχουν συντελεστεί και οι δύο τρόποι (κατάρτιση και νόθευση) θα πρόκειται για δύο αυτοτελής μορφές τέλεσης της πλαστογραφίας, διακρινόμενες η μία από την άλλη καθότι δεν μπορούν να εναλλαχθούν μεταξύ τους. Τούτο καθώς η νόθευση προϋποθέτει γνήσιο έγγραφο (το οποίο νοθεύεται) ενώ η κατάρτιση προϋποθέτει την εξαρχής κατασκευή ενός πλαστού εγγράφου. Έτσι, όταν τελούνται και οι δύο μορφές, έχουμε να κάνουμε με δύο αυτοτελή εγκλήματα τα οποία φέρονται σε αληθή συρροή μεταξύ τους. Συνεπεία τούτου, δεν μπορεί να γίνει λόγος και για κατ’ εξακολούθηση πλαστογραφία όπου οι επιμέρους πράξεις αφορούν τόσο σε νόθευση όσο και σε κατάρτιση. Εν προκειμένω θα έχουμε δύο αυτοτελής εγκληματικές πράξεις.
Εξέχουσα προϋπόθεση για τη θεμελίωση της πλαστογραφίας, αποτελεί η πρόθεση αυτού που καταρτίζει είτε νοθεύει, να παραπλανήσει άλλον για κάποιο γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες. Ενώ για την υποκειμενική υπόσταση απαιτείται δόλος που συνίσταται στην ηθελημένη ενέργεια του δράστη και γνώση του ότι το έγγραφο που χρησιμοποιεί είναι πλαστό είτε νοθευμένο.
Τέλος, επαναλαμβάνεται πως όταν ο δράστης της πλαστογραφίας σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον περιουσιακό όφελος άνω των 120.000 ευρώ, καθώς και όταν η πράξη της πλαστογραφίας στρέφεται κατά του δημοσίου με συνολικό όφελος ή ζημία άνω των 120.000 ευρώ, θεμελιώνεται κακουργηματικός χαρακτήρας στο έγκλημα της πλαστογραφίας, με απειλούμενη ποινή στην πρώτη περίπτωση από 5 έως 10 έτη και στη δεύτερη περίπτωση (όταν στρέφεται κατά του Δημοσίου και των ΟΤΑ) από 10 έως 20 έτη.
Οι ανωτέρω αξιόποινες πράξεις, διαχρονικά απασχολούν τα εθνικά δικαστήρια της χώρας, καθότι περιλαμβάνουν πολλά νομικά ζητήματα τα οποία χρήζουν ιδιαίτερης επιχειρηματολογίας καθώς περιέχουν ιδιαιτερότητες και λεπτούς νομικούς ορισμούς.
Η άρτια νομική επιχειρηματολογία, στις περιπτώσεις αυτές είναι απαραίτητη καθότι ως καθίσταται καταφανές, ο δράστης απειλείται με πολύ μεγάλες ποινές. Για το λόγο αυτό, καθίσταται απαραίτητη η ορθή νομική καθοδήγηση και εκπροσώπηση του κατηγορουμένου στις συναφείς ποινικές δίκες.
Δικηγορικό Γραφείο Αναστασία Β. Κερχανατζίδου και συνεργάτες
Το ποινικό αδίκημα της πλαστογραφίας τυποποιείται στη διάταξη του άρθρου 216 του Ποινικού Κώδικα και αναφέρεται σχετικώς και ως έγκλημα σχετικά με τα υπομνήματα.
Σε ακριβή παράθεση της διατάξεως του Ποινικού Κώδικα:
«Άρθρο 216 Πλαστογραφία.
Οι πράξεις αυτές παραγράφονται μετά είκοσι (20) έτη».
Ήδη εκ προοιμίου, οφείλουμε να επισημάνουμε πως με τον νέο Ποινικό Κώδικα, εφόσον ο πλαστογράφος χρησιμοποίησε το πλαστό ή νοθευμένο έγγραφο, η πράξη της χρήσης θα συρρέει φαινομενικά με εκείνη της πλαστογραφίας και ως εκ τούτου απορροφάται από αυτή ως επόμενη συντημωρητή πράξη (θα έχουμε ένα έγκλημα και όχι δύο όπου απλώς θα ληφθεί υπόψη για την επιμέτρηση της ποινής η επόμενη πράξη της χρήσης του εγγράφου). Διευκρινίζεται δε πως πλέον δεν προβλέπεται ως κακουργηματική μορφή πλαστογραφίας η κατ’ επάγγελμα ή κατά συνήθεια πλαστογραφία ή χρήση πλαστού με συνολικό όφελος ή ζημία άνω των 30.000 ευρώ. Ως εκ τούτου, με σχετικό αίτημα του κατηγορουμένου θα πρέπει η κατηγορία να μεταβληθεί στις συναφείς υποθέσεις από κακούργημα σε πλημμέλημά.
Το βασικό προστατευόμενο έννομο αγαθό, το οποίο σπεύδει να διαφυλάξει η διάταξη είναι η αποδεικτική ακεραιότητα του υπομνήματος και η γνησιότητα του εγγράφου, ως κοινωνικού αγαθού. Η ανωτέρω διάταξη θεσπίζει το εν λόγω έγκλημα σε μορφή πλημμελήματος, στην πρώτη και δεύτερη παράγραφο, οι οποίες τιμωρούνται με φυλάκιση και χρηματική ποινή και ακολούθως στην τρίτη και τέταρτη παράγραφο, προσδίδει κακουργηματική χαρακτήρα, που απειλεί ποινή κάθειρξης έως δέκα έτη και χρηματική ποινή και όταν η πράξη στρέφεται κατά του Δημοσίου και των ΟΤΑ με κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών (10 -20 έτη).
Αντικείμενο πλαστογράφησης δύναται να αποτελέσει το έγγραφο εν γένει είτε ιδιωτικό είτε δημόσιο. *Δεν απαιτείται προσκόμιση του πλαστού εγγράφου στο δικαστήριο, αρκεί να διαπιστώνεται η κατάρτιση του από τον κατηγορούμενο προς το σκοπό της χρήσης του για παραπλάνηση άλλου.
Ως έγγραφο νοείται κάθε επικυρωμένο και ανεπικύρωτο φωτοαντίγραφο άλλου εγγράφου, καθώς επίσης τα e-mail, οι ιστοσελίδες, η ψηφιακή υπογραφή κ.λπ. Το έγγραφο αυτό πρέπει να μπορεί αντικειμενικά να είναι πρόσφορο να παραπλανήσει με τη χρήση του άλλον για γεγονός, το οποίο ενδεχομένως να έχει έννομες συνέπειες, ακόμα και αν αυτές οι συνέπειες δεν σχετίζονται με το σχέδιο του δράστη.
Ως κατάρτιση, πλαστού εγγράφου νοείται
Ακόλουθα ως νόθευση εγγράφου, νοείται η υλική επέμβαση σε ήδη υφιστάμενο έγγραφο, του οποίου μεταβάλει το περιεχόμενο σε ορισμένα σημεία. Εδώ εξ’ αντιδιαστολής με την έννοια της κατάρτισης η νόθευση υποδηλώνει, την αλλοίωση της έννοιας ενός καταρτισμένου ήδη εγγράφου με μεταβολή του περιεχομένου του, η οποία επιτυγχάνεται με προσθήκη ή εξάλειψη, είτε και με τους δύο τρόπους. Εφόσον όμως έχουν συντελεστεί και οι δύο τρόποι (κατάρτιση και νόθευση) θα πρόκειται για δύο αυτοτελής μορφές τέλεσης της πλαστογραφίας, διακρινόμενες η μία από την άλλη καθότι δεν μπορούν να εναλλαχθούν μεταξύ τους. Τούτο καθώς η νόθευση προϋποθέτει γνήσιο έγγραφο (το οποίο νοθεύεται) ενώ η κατάρτιση προϋποθέτει την εξαρχής κατασκευή ενός πλαστού εγγράφου. Έτσι, όταν τελούνται και οι δύο μορφές, έχουμε να κάνουμε με δύο αυτοτελή εγκλήματα τα οποία φέρονται σε αληθή συρροή μεταξύ τους. Συνεπεία τούτου, δεν μπορεί να γίνει λόγος και για κατ’ εξακολούθηση πλαστογραφία όπου οι επιμέρους πράξεις αφορούν τόσο σε νόθευση όσο και σε κατάρτιση. Εν προκειμένω θα έχουμε δύο αυτοτελής εγκληματικές πράξεις.
Εξέχουσα προϋπόθεση για τη θεμελίωση της πλαστογραφίας, αποτελεί η πρόθεση αυτού που καταρτίζει είτε νοθεύει, να παραπλανήσει άλλον για κάποιο γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες. Ενώ για την υποκειμενική υπόσταση απαιτείται δόλος που συνίσταται στην ηθελημένη ενέργεια του δράστη και γνώση του ότι το έγγραφο που χρησιμοποιεί είναι πλαστό είτε νοθευμένο.
Τέλος, επαναλαμβάνεται πως όταν ο δράστης της πλαστογραφίας σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον περιουσιακό όφελος άνω των 120.000 ευρώ, καθώς και όταν η πράξη της πλαστογραφίας στρέφεται κατά του δημοσίου με συνολικό όφελος ή ζημία άνω των 120.000 ευρώ, θεμελιώνεται κακουργηματικός χαρακτήρας στο έγκλημα της πλαστογραφίας, με απειλούμενη ποινή στην πρώτη περίπτωση από 5 έως 10 έτη και στη δεύτερη περίπτωση (όταν στρέφεται κατά του Δημοσίου και των ΟΤΑ) από 10 έως 20 έτη.
Οι ανωτέρω αξιόποινες πράξεις, διαχρονικά απασχολούν τα εθνικά δικαστήρια της χώρας, καθότι περιλαμβάνουν πολλά νομικά ζητήματα τα οποία χρήζουν ιδιαίτερης επιχειρηματολογίας καθώς περιέχουν ιδιαιτερότητες και λεπτούς νομικούς ορισμούς.
Η άρτια νομική επιχειρηματολογία, στις περιπτώσεις αυτές είναι απαραίτητη καθότι ως καθίσταται καταφανές, ο δράστης απειλείται με πολύ μεγάλες ποινές. Για το λόγο αυτό, καθίσταται απαραίτητη η ορθή νομική καθοδήγηση και εκπροσώπηση του κατηγορουμένου στις συναφείς ποινικές δίκες.
kerchanatzidou-law.gr